95-vjetori i lindjes së shenjtores së madhe shqiptare, nënës së të gjithëve

Zbulohet letra në shqip e Nënë Terezës

________________________________________

Unë gjithmonë e kam në zemër popullin tem shqiptar". Këto janë fjalët e shkruara në shqip nga vetë dora e Nënë Terezës më 10 shtator 1979, dita kur ajo u nderua me çmimin "Nobel". Kjo letër në origjinal, sipas drejtorit të arkivave të shtetit, Shaban Sinani, mendohet të jetë pjesë e ditarit të saj, si dhe fjalët që ajo ka thënë në shqip në ceremoninë e çmimit Nobel. Një shqipe jo e ditëve të sotme, që tregon për origjinalitetin dhe bukurinë e kësaj letre të bërë publike 95 vjet pas lindjes së saj. 27 gushti shënon përvjetorin e shenjtores shqiptare, që i dhuroi botës ndihmë dhe dashuri. Në ditën kur ajo vdiq presidenti i Francës, Zhak Shirak, tha se "bota ndihet shumë jetime". Me një shtat të vogël dhe tepër e heshtur, ajo megjithatë është gruaja më e madhe e planetit. Ajo është konsideruar si shenjtorja më e madhe e botës menjëherë pas Jezu Krishtit. Menjëherë pas vdekjes së saj Vatikani nxori një urdhër të prerë, që sanksiononte në çdo dokument përkrah emrit të Nënë Terezës duhet të shkruhej se ajo ishte një murgeshë shqiptare. Aktualisht, në të gjitha mediat e huaja, menjëherë pas këtij vendimi gjendet kudo e shkruar: "Nënë Tereza, murgesha shqiptare".

"Me gjak unë jam shqiptare. Me kombësi, indiane. Me besim jam një murgeshë katolike. Siç thonë të gjithë, unë i përkas botës. Me zemër unë e ndiej që i përkas plotësisht zemrës së Jezusit". Këto janë disa nga fjalët që Nënë Tereza ka thënë gjatë fjalimit të saj kur ju dha çmimi "Nobel". Përpjekjet e saj për të shtrirë misionin bamirës edhe në Shqipëri ishin të gjata, nëpërmjet letrave dhe dokumenteve. Por gjithçka u bë e mundur vetëm në vitin 1991. Një vizitë që, siç ka shkruar edhe vetë ajo, i dha mundësinë të shihte vendin dhe popullin e saj, varret e të parëve, me një shpresë për hapjen e misionit në Shqipëri. Kjo shpresë asaj iu realizua në vitet e fundit të jetës, por ajo çka duhet të na shqetësojë të gjithëve është se sa dhe a e nderojmë si duhet këtë grua të madhe.

Unë gjithmonë e kam në

zemër popullin tem shqiptar.

Shum luti zotin që pagja

e tij të vijn në zemrat tona,

në gjitha familjet tona, në gjith

botën. Lutem shum për fukarat

e mij - dhe për mua dhe motrat

e mija. Unë lutem për juve.

Mc(Mission of Charity)

Tereza Bojaxhiu

Sinani: Letra, provë e rëndësishme e kombësisë së Nënë Terezës

Figura e Nënë Terezës njihet përmes dëshmive arkivore në dy periudha. Në prag dhe gjatë Luftës së Dytë Botërore me fare pak dokumente dhe me një njohje më të gjerë pas vitit 1988. Pikëtakimi i parë përmes burimeve me Nënë Terezën është me rast dhe në vijim të Luftës së Dytë Botërore. Është një dokument, për mendim tim, shumë i rëndësishëm. Nuk është drejtpërdrejtë për Nënë Terezën, por për motrën e saj, e cila ka jetuar në Shqipëri, Age Bojaxhiun. Motra e saj, përmes një letre, i kërkon Ministrisë së Kulturës Popullore ta sistemonte me punë. Sipas praktikave burokratike të asaj periudhe Age Bojaxhiu duhet të plotësonte një formular, ku duhej t'i përgjigjej disa pyetjeve. Formulari përmbante, gjithashtu, edhe një zonë të rezervuar, ku vetë administrata shtetërore shpreh konsideratat për personin që do të merrej në punë. Në përfundim administrata shtetërore e asaj periudhe, Luftës së Dytë Botërore, që ishte gjysmë shqiptare gjysmë italiane ka vendosur ta marrë në punë Age Bojaxhiun, motrën e Nënën Terezës. Por në pjesën e rezervuar për vlerësimin e administratës ka një përcaktim, që është shumë i rëndësishëm për një diskutim, që është hapur kohëve të fundit jo vetëm në Shqipëri, por edhe jashtë saj. Është fjala për diskutimin nëse Nënë Tereza është apo jo shqiptare. Nëpunësi, që ka nënshkruar për të pranuar Age Bojaxhiun në administratë, shënon në mënyrë eksplicite: "Mund të pranohet, por duhet mbajtur në vëmendje. Është një nacionaliste shqiptare."

Përpjekjet e shtetit shqiptar për të vendosur lidhje për të pasur njohje me Nënë Terezën kanë filluar që në vitin 1988. Ka qenë komuniteti i Sant Exhidios, që zhvillonte bisedimet dhe ndërmjetësitë për të realizuar dhe mundësuar lidhjet midis Shqipërisë dhe Nënë Terezës. Kjo sepse Shqipëria në atë periudhë nuk kishte marrëdhënie diplomatike me Vatikanin dhe, njëkohësisht, mesa duket nuk dëshironte ta bënte si një çështje të diplomacisë shqiptaro-italiane. Përpjekjet e para janë zhvilluar nëpërmjet ambasadës së Shqipërisë në Itali dhe kontakteve me komunitetin e Sant Exhidios. Kategoria e dytë e dokumenteve i përket pas vitit 1988, në fillim ato nuk kanë të bëjnë drejtpërdrejtë me dorën e Nënë Terezës, janë dokumente, të cilat përmbajnë informacione ose relacione të shprehura në rrugë diplomatike. Në vitet 1989-1990 datojnë procesverbalet e bisedimeve të Nënë Terezës me autoritetet shqiptare, me Nexhmie Hoxhën dhe një procesverbal mjaft i qartë me Ramiz Alinë. Në vitin 1991 ajo vizitoi Shqipërinë dhe hapi menjëherë misionin e saj. Po ashtu është një letër e Nënë Terezës, në origjinal, në anglisht e shkruar me shkrim dore, drejtuar Ramiz Alisë, në të cilën pak a shumë në një përkthim të lirë në shqip thotë: "Pas shumë e shumë vitesh, duke shtegtuar nëpër dhjetëra vende të botës për të krijuar vendin tim të bamirësisë më në fund deshi i lumi Zot, që të më jepet leja që të vij në vendin tim të shoh varret e të parëve, të ve një tufë me lule dhe të nderoj kujtimin e tyre, të shoh popullin dhe vendin tim dhe të shpresoj në hapjen e misionit."

Pasaporta

Emri: Anjezë (Gonxhe) Bojaxhiu

Ditëlindja: 27 gusht 1910

Vendlindja: Shkup

Origjina: Shqiptare

Shtetësia: Indiane, shtetase e Vatikanit, shqiptare

Data e vdekjes: 5 shtator 1997

Anjezë (Gonxhe)Bojaxhiu lindi në Shkup në një familje shqiptare. I ati, Kola, një tregtar i pasur, mori pjesë në lëvizjen për çlirimin e kombit shqiptar nga sundimi osman. Në moshën 18-vjeçare Anjeza u largua nga Shkupi dhe shkoi në Irlandë për t'u bërë murgeshë në Urdhrin e murgeshave të Loretos. Në dhjetor 1928, Anjeza me emrin Marie Tereza u nis për në Indi. Në vitet '30 filloi t'u jepte mësime gjeografie dhe feje vajzave të kolegjit të Shën Mërisë në Entali, Kalkutë, ku u bë edhe drejtoreshë. Në vitin 1948, me leje të Vatikanit, Nënë Tereza la urdhrin e Loretos, hoqi veshjen e zezë dhe veshi sarin e bardhë të indianeve të varfra. Pasi u largua nga manastiri, shkoi në Patna, ku ndoqi një kurs 3-mujor për infermiere në spitalin e misionarëve mjekë amerikanë. Pasi u kthye në Kalkutë krijoi Kongregacionin e Misionarëve të Bamirësisë. Ajo mësonte fëmijë të varfër dhe kujdesej për të sëmurët, që gjendeshin në rrugët e Kalkutës. Populli indian Nënë Terezën e përkrahu për mirësinë dhe dashurinë që tregonte për të varfrit. Asaj iu dhurua si ndihmë për të varfrit tempulli më i lashtë i Kalkutës, që i përkiste fesë induse. Për punën e saj të madhe iu dhanë qindra çmime e diploma të ndryshme dhe më 10 dhjetor 1979 iu dha në Oslo edhe çmimi "Nobel" për paqen. Një nga gëzimet më të mëdha të Nënë Terezës ka qenë ardhja e saj në Shqipëri. Në Tiranë ajo mori pjesë në rihapjen e kishës katolike, e cila ishte kthyer në kinema nga diktatura komuniste dhe themeloi shtëpinë e parë të misionit të saj. Murgeshat misionare të bamirësisë janë sot të pranishme në 7 zona të Shqipërisë dhe ndihmojnë të varfrit. Ky është edhe kurorëzimi i njërës prej ëndrrave të jetës së Nënë Terezës.

Marrë nga T.Observer